ლეციტინი – წარმოშობით ძველი ბერძნული სიტყვაა და კვერცხის გულს ნიშნავს. ამ ტერმინის ქვეშ გაერთიანებულია ცხიმისმაგვარი ნივთიერებების დიდი ჯგუფი, რომელიც ფოსფოლიპიდების (65-75%), ტრიგლიცერიდების და ცოტაოდენი სხვა ნივთიერებების ნარევს წარმოადგენს.

ლეციტინები – ფართოდ გამოიყენება კოსმეტიკის და კვების მრეწველობაში, როგორც ბუნებრივი ემულგატორები. აღსანიშნავია, რომ „ლეციტინების“ სახელწოდებით რეალიზაციაში არსებული პროდუქტების შემადგენლობაში შემავალი ნივთიერებების უმრავლესობა წარმოადგენს ფოსფოლიპიდებს. მაგალითად, ფოსფატიდილქოლინი – 19-21%, ფოსფატიდილეთანოლამინი – 8-20%, ფოსფატიდილსერინი – 5-6 %. ამიტომ, მრავალ სამედიცინო წყაროში ეს ორი ცნება, ლეციტინები და ფოსფოლიპიდები, მოიხსენიება როგორც სინონიმები.

ადამიანის ჯანმრთელობისათვის ლეციტინებს დიდი მნიშვნელობა აქვს. ისინი სხვადასხვა ქსოვილებში ფართოდ არიან წარმოდგენილი და უჯრედების მემბრანებში ასრულებენ როგორც მეტაბოლურ, ასევე სტრუქტურულ ფუნქციას. ლეციტინები საკვებთან ერთად ადამიანის ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ შედიან რთულ ქიმიურ რეაქციებში, რომლის შედეგად წარმოიქმნება: უმაღლესი ცხიმოვანი მჟავები (პალმიტინის, ოლეინის, სტეარინის, არაქიდონის), ფოსფორის მჟავა, გლიცერინი და ქოლინი. Ამ ლიპიდების და ამინომჟავების გარეშე წარმოუდგენელია თავის ტვინის და ნერვული სისტემის ნორმალური განვითარება და ფუნქციონირება, კერძოდ, ცხიმში ხსნადი ვიტამინების შეთვისება, ჯანმრთელი ქოლესტერინის ბალანსი, სისხლის სწორი შემადგენლობა, გულ-სისხლძარღვთა, საჭმლის მომნელებელი და რეპროდუქციული სისტემის ხარისხიანი მუშაობა.

ლეციტინები – ყველა უჯრედის მემბრანის მთავარი სტრუქტურული კომპონენტებია. ისინი უზრუნველყოფენ უჯრედების ჰომეოსტაზს, მონაწილეობენ ყველა ენერგეტიკულ და ცვლის რეაქციებში. ის წარმოდგენილია ყველა ცოცხალ ორგანიზმში, ბიოლოგიურ სითხეებში და მცენარეულ ქსოვილებშიც კი. ლეციტინი განსაკუთრებით ბევრია ტვინში, ხიზილალაში, კვერცხში, სპერმაში, ნერვულ ბოჭკოებში და ზოგიერთი ცხოველის სპეციალურ საბრძოლო ორგანოებში, მაგალითად, ელექტროსკატის.

ადამიანის ღვიძლის ნახევარი, თავის ტვინის მესამედი და ჩვენი ორგანიზმის ყველა ნევრული ქსოვილის დაახლოებით 17% შედგება ლეციტინისგან.

დედის მიერ ორსულობის დროს მიღებული ლეციტინის რაოდენობაზე დამოკიდებულია ნაყოფის ყველა ორგანოს და სისტემის ნორმალური განვითარება, განსაკუთრებით თავის და ზურგის ტვინის. ცხოვრების პირველივე წელს პატარამ დედის რძესთან ერთად უნდა მიიღოს საკმარისი ლეციტინი კოგნიტური (შემეცნებითი) და მოტორული ფუნქციების განვითარებისათვის.

სკოლამდელი და დაწყებითი კლასების ასაკში ლეციტინთან დაკავშირებულია ბავშვის ინტელექტის ჩამოყალიბება, ახალ კოლექტივთან ადაპტაციის და სასწავლო მასალის ათვისების, გაკვეთილებზე ყურადღების კონცენტრაციის უნარი. სქესობრივი მომწიფების დროს ლეციტინის დეფიციტი იწვევს გუნება-განწყობილების მკვეთრ ცვალებადობას, კანის ხარისხის გაუარესებას, მძიმე შემთხვევებში კი სასქესო ორგანოების ინფანტილიზმს, გოგონებში საკვერცხეების, ხოლო ვაჟებში სათესლე ჯირკვლების დისფუნქციას.

მომავალ დედას ბევრად მეტი ლეციტინი ესაჭიროება, ვინაიდან ის მთელ თავის რესურსს ხარჯავს ჯერ ნაყოფის ჩამოყალიბებაზე, ხოლო მერე მის ძუძუთი გამოკვებაზე. ზრდადასრუებულ ადამიანს, განსაკუთრებით თუ ის დაკავებულია მძიმე ფიზიკური ან რთული და ინტენსიური გონებრივი შრომით, ლეციტინი ესაჭიროება ჯანმრთელობის შესანარჩუნებლად და სერიოზული დაავადებების თავიდან ასაცილებლად.

მოხუცებულებში ლეციტინის დეფიციტი იწვევს ნერვული სისტემის დაავადებებს, ისეთი როგორიცაა ჭკუასუსტობა (დემენცია), გაფანტული სკლეროზი, პარკინსონის და ალცჰეიმერის დაავადებები და სხვა.

მსოფლიო ბაზარზე არსებული ლეციტინის 99 % მიღებულია სოიადან. მიუხედავად დადებითი თვისებებისა, პერიოდულად ქვეყნდება ინფორმაცია სოიადან დამზადებული პროდუქციის უარყოფით მხარეებზეც. ძირითადად, უარყოფითი შეფასება დაკავშირებულია გენმოდიფიცირებული სოიადან წარმოებულ პროდუქციაზე. მაგალითად, ჰავაის (აშშ) უნივერსიტეტის მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ გენმოდიფიცირებულ სოიადან დამზადებული ლეციტინის რეგულარული მოხმარება აქვეითებს ამინომჟავების ათვისების უნარს და როგორც შედეგი, ინტელექტს, ასევე, ასუსტებს ხანგრძლივ მეხსიერებას. 1959 წელს აშშ-ში ჩაატარეს მეცნიერული კვლევა, რომლის შედეგად დაასკვნეს: სოიას იზოფლავონები აზიანებენ ფარსებრ ჯირკვალს. 1997 წელს აშშ-ს ტოქსიკოლოგიის ეროვნულ ცენტრში გაიმეორეს აღნიშნული კვლევა და მივიდნენ დასკვნამდე, რომ გენმოდიფიცირებული სოია თრგუნავს ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციებს.

სხვა პრობლემა, რომელიც შეიძლება სოიას მოყვარულებს შეხვდეთ ეს არის ფიტოესტროგენები, ქალური ჰორმონის მაგვარი ნივთიერება. ცოტა ხნის წინ მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ იმ ცხოველებში, რომლებიც სოიათი იკვებებოდნენ რეპროდუქციული ფუნქცია ქვეითდებოდა და მათი პოპულაცია მცირდებოდა. ანუ, სოია თამაშობდა ერთგვარი ორალური კონტრაცეპტივის როლს.

იმ ქვეყნებშიც კი, სადაც არ არის აკრძალული გენმოდიიცირებული ლეციტინი, პედიატრები დაბეჯითებით მოითხოვენ, სამ წლამდე ბავშვებში არ იქნეს გამოყენებული ყველა ის საკვები პროდუქტი რომელიც შეიცავს გენმოდიფიცირებულ ლეციტინს. მაგალითად, ნამცხვრები, კექსები, რულეტები, კრემები, შოკოლადის ბატონები და ა.შ., რაც ძალიან ხშირად იწვევს ალერგიას, დიათეზს, ნეიროდერმიტს, ატოპიურ დერმატიტს და სიმსუქნეს. შეიძლება გამოიწვიოს ასევე ბრონქული ასთმა და შაქრიანი დიაბეტი.

მზესუმზირის ლეციტინი კი დამზადებულია ეკოლოგიურად სუფთა ნედლეულიდან, არ იწვევს ალერგიებს და არ შეიცავს ფიტოეტროგენებს.

ამგვარად, ზემოდ მოყვანილი პრობლემების მოსაგვარებლად მზესუმზირის ლეციტინი გვევლინება, როგორც უსაფრთხო და ეფექტური საკვები დანამატი.